ฉาบผนังแล้วร้าว ร่อน ไม่เรียบ ต้นเหตุคือปูนฉาบผิดสูตร

ผนังร้าวทั้งที่ฉาบใหม่ ปูนร่อนหลังแห้งไม่กี่สัปดาห์ หรือทาสีเสร็จแล้วลอกเป็นแผ่น ปัญหาเหล่านี้มักถูกโทษว่าเป็นเรื่องฝีมือช่าง แต่ในหลายกรณีต้นเหตุจริงคือ เลือกปูนฉาบผิดสูตรตั้งแต่ต้น

ปูนฉาบ ในตลาดมีหลายสูตรที่ออกแบบมาสำหรับพื้นผิวและระดับงานที่ต่างกัน ปูนฉาบอิฐมวลเบาใช้กับอิฐแดงไม่ได้ผลเท่าที่ควร และในทางกลับกัน ปูนฉาบทั่วไปบนผนัง AAC Block ก็คือสาเหตุที่ทำให้งานพังซ้ำโดยที่ช่างไม่รู้ว่าทำอะไรผิด 

บทความนี้อธิบายตรงจุดว่าแต่ละสูตรต่างกันอย่างไร ทำไมถึงฉาบถูกขั้นตอนแล้วยังพัง และวิธีเลือกปูนฉาบให้ตรงกับผนังที่หน้างานของคุณ

ปัญหาที่พบบ่อยหลังฉาบผนัง

ปูนร่อนหลังแห้ง

ปูนฉาบที่ร่อนหลังแห้งมักเกิดจากการที่ปูนสูญเสียน้ำเร็วเกินไปก่อนที่จะยึดเกาะกับผิวผนังได้ดี พบบ่อยมากในงานฉาบบนอิฐมวลเบาที่ใช้ปูนสูตรทั่วไป เพราะ AAC Block มีรูพรุนสูงและดูดน้ำออกจากปูนอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ยังเกิดจากการฉาบบนผิวที่มีฝุ่นหรือน้ำมันโดยไม่ทำความสะอาดก่อน

ผนังแตกร้าว

รอยร้าวในผนังที่เพิ่งฉาบเสร็จมีสองแบบที่ต้องแยกกัน รอยร้าวแบบลายงาเกิดจากปูนแห้งเร็วเกินไปหรือผสมน้ำมากเกินไป ส่วนรอยร้าวตามแนวรอยต่ออิฐเกิดจากการหดตัวของปูนที่ไม่สอดคล้องกับการขยายตัวของผนัง ทั้งสองแบบมีสาเหตุต่างกันและแก้ด้วยวิธีต่างกัน

ทาสีแล้วลอกเป็นแผ่น

สีลอกหลังทาเสร็จไม่นานมักไม่ใช่ปัญหาของสี แต่เป็นสัญญาณว่าชั้นปูนฉาบใต้สีไม่ได้ยึดเกาะกับผนังอย่างสมบูรณ์ตั้งแต่แรก เมื่อสีทำให้พื้นผิวแห้งเร็วขึ้น ชั้นปูนที่อ่อนแออยู่แล้วจะแยกตัวออกมาพร้อมกับสีด้านบน

ปูนฉาบไม่ได้มีสูตรเดียว

ปูนฉาบทั่วไป  อิฐมอญ / บล็อก

ปูนฉาบสูตรทั่วไปออกแบบมาสำหรับผนังอิฐมอญ อิฐแดง และอิฐบล็อกคอนกรีตที่มีความหนาแน่นสูงและดูดซึมน้ำในอัตราที่ปูนรับได้ ใช้ได้ทั้งงานหยาบและงานเรียบตามความหนาที่ฉาบ ราคาต่อถุงต่ำที่สุดในกลุ่มปูนฉาบ แต่ไม่ควรนำไปใช้กับผนัง AAC Block

ปูนฉาบอิฐมวลเบา สูตรเฉพาะ

ปูนฉาบอิฐมวลเบามีสารโพลิเมอร์และสารควบคุมการดูดซึมน้ำผสมอยู่ ช่วยให้ปูนยึดเกาะได้ดีแม้ผิวอิฐมวลเบาจะดูดน้ำเร็ว ลดการแตกร้าวจากการหดตัวที่ไม่สม่ำเสมอ ตัวอย่างในตลาด: อินทรีมอร์ตาร์ 13, SCG มอร์ตาร์ฉาบอิฐมวลเบา, เสือมอร์ตาร์ฉาบ, ลูกดิ่งแดง

ปูนฉาบผิวคอนกรีต / สกิมโค้ท

ผิวคอนกรีตเรียบและแน่นกว่าอิฐ ต้องการปูนที่มีแรงยึดเกาะสูงเพื่อให้ปูนฉาบไม่หลุดออกจากผิวที่มีรูพรุนน้อยกว่า สกิมโค้ทเป็นขั้นตอนที่แยกต่างหากจากปูนฉาบ ใช้ทาเป็นชั้นบางมาก (1–3 มม.) หลังจากปูนฉาบแห้งแล้ว เพื่อเก็บผิวให้เรียบละเอียดก่อนทาสี ไม่ใช่สูตรเดียวกันและใช้แทนกันไม่ได้

ทำไมฉาบแล้วพัง ทั้งที่ทำตามขั้นตอน

วัสดุผนังต่างกัน แต่ใช้ปูนสูตรเดียว

นี่คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในงานก่อสร้างทั่วไป ในโครงการเดียวกันอาจมีผนังทั้งอิฐมวลเบา อิฐแดง และผิวคอนกรีตอยู่ร่วมกัน ถ้าใช้ปูนฉาบสูตรเดียวกับทุกพื้นผิว ผนังบางส่วนจะพังในภายหลังโดยไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า

การยึดเกาะและการหดตัวไม่สัมพันธ์กัน

ปูนฉาบทุกสูตรหดตัวเล็กน้อยระหว่างแห้ง ปัญหาเกิดเมื่อการหดตัวของปูนไม่สอดคล้องกับการขยายตัว-หดตัวของวัสดุรองรับ เช่น อิฐมวลเบาขยายตัวตามอุณหภูมิในอัตราที่ต่างจากปูนซีเมนต์ทั่วไป ถ้าปูนไม่มีความยืดหยุ่นเพียงพอ รอยร้าวจะเกิดตามแนวที่แรงดึงสะสมมากที่สุดก่อน

เลือกระดับงาน (ฉาบหยาบ / ฉาบเรียบ / ผิวสุดท้าย)

• ฉาบหยาบ (Scratch Coat) คือชั้นแรกที่ฉาบหนา 5–8 มม. เพื่อปิดผิวและรับชั้นถัดไป ใช้ปูนฉาบหยาบหรือปูนมอร์ตาร์มาตรฐาน
• ฉาบเรียบ (Finish Coat) คือชั้นที่สองหนา 3–5 มม. ใช้ปูนฉาบละเอียดที่มีเม็ดทรายเล็กกว่า ให้ผิวเรียบพร้อมสำหรับสกิมโค้ทหรือทาสีต่อ
• สกิมโค้ท (Skim Coat) คือชั้นบางสุด 1–3 มม. ใช้ปูนสกิมโค้ทโดยเฉพาะ ไม่ใช่ปูนฉาบละเอียด เพื่อเก็บผิวขั้นสุดท้ายก่อนทาสี

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับปูนฉาบ

ปูนฉาบทั่วไปกับปูนฉาบอิฐมวลเบาใช้แทนกันได้ไหม?

ไม่ได้ในทิศทางที่เสี่ยงที่สุดคือการใช้ปูนฉาบทั่วไปกับอิฐมวลเบา เพราะจะทำให้ปูนแห้งเร็วเกินไปและยึดเกาะไม่ดี ส่วนการใช้ปูนฉาบอิฐมวลเบากับอิฐแดงหรืออิฐบล็อกทำได้แต่ไม่คุ้มค่าเพราะราคาสูงกว่าโดยไม่จำเป็น

ปูนฉาบกี่ชั้นถึงจะได้ผนังที่เรียบและทนทาน?

โดยทั่วไป 2 ชั้นสำหรับงานมาตรฐาน คือชั้นหยาบและชั้นเรียบ รวมประมาณ 10–15 มม. หากต้องการผิวเรียบละเอียดก่อนทาสีให้เพิ่มสกิมโค้ทอีก 1 ชั้น การฉาบชั้นเดียวหนาเกิน 15 มม. ไม่แนะนำเพราะเพิ่มความเสี่ยงให้ปูนแตกร้าวและหลุดจากน้ำหนักตัวเอง

สกิมโค้ทกับปูนฉาบละเอียดต่างกันอย่างไร?

ปูนฉาบละเอียดมีเม็ดทรายละเอียดกว่าปูนฉาบหยาบ ใช้ฉาบชั้นที่ 2 ความหนา 3–5 มม. ส่วนสกิมโค้ทเป็นผลิตภัณฑ์คนละประเภท ใช้ทาบางมาก 1–3 มม. เพื่อเก็บผิวขั้นสุดท้ายเท่านั้น ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นชั้นฉาบหลัก และไม่สามารถใช้แทนปูนฉาบในชั้นหนาได้

ปูนฉาบผิวคอนกรีตต้องเตรียมผิวก่อนฉาบไหม?

ใช่ ผิวคอนกรีตที่เรียบและหนาแน่นยึดเกาะกับปูนฉาบได้ยากกว่าอิฐ ควรทำความสะอาดฝุ่นและน้ำมันออกก่อน จากนั้นทา Bonding Agent หรือน้ำประสาน (PVA หรือสารยึดเกาะ) ก่อนฉาบเพื่อเพิ่มแรงยึดเกาะระหว่างปูนกับคอนกรีต

อินทรีมอร์ตาร์ 11 กับ 13 ต่างกันอย่างไร?

อินทรีมอร์ตาร์ 11 เป็นปูนฉาบทั่วไปสำหรับผนังอิฐมอญและอิฐบล็อก ส่วนมอร์ตาร์ 13 เป็นปูนฉาบที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับอิฐมวลเบา AAC Block มีสารโพลิเมอร์และสารควบคุมการดูดซึมน้ำ ทั้งสองใช้แทนกันไม่ได้ในงานที่ถูกประเภท

ปูนฉาบร่อนหลังแห้งเกิดจากอะไร แก้ได้ไหม?

สาเหตุหลักคือปูนขาดความชื้นก่อนยึดเกาะ ผิวผนังสกปรกหรือมีฝุ่น หรือใช้ปูนผิดสูตรกับวัสดุรองรับ การแก้ไขคือต้องสกัดปูนที่ร่อนออกจนถึงผิวที่แข็งแรง ทำความสะอาด และฉาบใหม่ด้วยปูนสูตรที่ถูกต้อง ไม่สามารถฉาบทับบนปูนที่ร่อนอยู่แล้วได้เพราะจะร่อนซ้ำในระยะเวลาไม่นาน